Search

Vest-Agder lea Norgga lulimus fylka. Eanadat dáppe lea smávva leagážat mat leat smávit alážiid gaskkas. Rittus leat smávva luovttážat ja sullot. Dápp e leat smávit báikkážat gos leat vilges málejuvvon stobožat.

Vest-Agder lea riddofylka. Rittus mannet baskkes leagit davás guvlui. Eanaš jogain geavahuvvo čáhci elfápmobuvt-tadeapmái. Lulágeahčen lea Norgga lulimus njárgageahči, Lindesnes.

Ássamat ja ealáhusat

Vest-Agdera gávpogat leat boares gáv-pe- ja mearrajohtolatgávpogat. Hirssat ja fiellut fievrriduvvojedje skiippaid mielde olgoriiki ja bukte gortni ruovttoluotta. Gávpogat leat mearra-gáttiin ja dain leat suoddjáš hámmanat. Odne leat dát gávpogat maid deháláš industriijagávpogat. Norgga lulimus guovlu lea dovddus buorre skálžoelliid-ja hummerbivddu geažil. Makrealla lea

Kristiansand

Kristiansand

dovddus dáppe, muhto dán áigge gávd-no makrealla dávvin maid. Siseatnamis lea ollu eanadoallu ja elfápmobuvtta-deapmi.

Kristiansand lea lulimus-Norgga stuorámus gávpot. Gávpoga olggobealde lea elliidgárdi gos leat ollu ja mánggalágan eallit, maiddaí ábegáhttut. Dopp(e) lea maid kopiija Kardemomme gáv pogis. Geassit lea vejolašvuohta deaivvadiit buot ássiiguin Kardemomme gávpogis. Elliidgárddis lea maid dovddus Kaptein Sabeltann.

Agder namma sáhttá mearkkasit "eana mii merri gállá", ja dát sáhttá heivet Agder fylkkaide. Dát eana čuɡge ge njunis Davvimerii ja lea ge Norgga lulimus oassi. Aust-Agdera fylkkavearjjus leat fiskes holggat rukses vuodus. Dát muitthuha maid fiellut leat mearkkšan fylkii.

kit Aust-Agdera golmma oassái: riddo-guovlu, vuovdeguovlu ja Setesdal. Dán legi mielde golgá Otrajohka, ja máŋga saji ávkástallet čázi elfápmobuvtta-deapmái. Setesdalas lea Evje, mii lea dovddus, hárrves geadgeslájáid dah-je minerálaid hárrái. Dás lahka sáhttit galledit minerálapárkka. Evjes sáhtát oasit iešguđetlágan hárrves minerálaid. Minerálat leat nu hárrvát ahte olbmot suoládit daid.

Mearas várrai

Aust-Agder lea seaggi ja vatná mearas guhkás alla várjide. Lea dábalaš juoh-

Ássan ja ealáhusat

Eatnšat ássset rittus dahje Setesdalas. Riddogávpogat leat boares hirsa/dimbbar- ja gávpegávpogat. Odne lea turista-ealáhus okta deháleamos ealáhusaин fylkkas. Leat liegga geasit mat geasuhit turisttaid smávva sulluid olggobealde rittu. Dáppe leat duháhiid mielde geassebottა. Vel eambbosat galledit dáid smávva sulluid fatnasiiguin geassebotta.

Eanadoalus lea sávzadoallu dehálaš, ja Valle lea stuorámus sávzagiella. Valles lea maidái Norgga boarrásamos hirsavisti/dimbbarviessu. Dát lea Reppstad dálus, ja lea badjel 650 jagi boaris.

Telemárku álgá rittus ja manná siseatna-mii gitta Hardangerduoddarii. Go mii mátkkoštit fylkkas sisa guvlui, de šaddet alážit alibun, leagit baskkibun ja vuovddit seavdnjadin, ja loahpas deai-vat mii duoddara, Hardangerduoddara. Ollugat lohket ahte Telemárku lea unna Norggaš. Maid dát mearkkaša? Sáhttá go mearkkašit ahte mii gávdnat dan

seammá Telemárkkus maid muđuid gávdnat Norggas? Juo, muhtimat oaiv-vildit dan.

Namma Telemárku sánhttá boahit sá-nis "mark", mii mearkkaša vuovdi, ja olbmonamas Tel.

Rjukangořži

Ássan ja ealáhusat

Telemákkkus lea ollu industriija. Ođđa Norgga stuorámus fitnodagain, Norsk Hydro, álgghuvvui čuohte jagi áigi Rjukangořži gátis. Goržžis ávkkásta-lle čáhcefámu ráhkadit goanstagilvagiid, muhto dál lea dádt fabrikkka heaittihuv-von. El-fápmu Rjukangořžis ja eará goržžiin mannet dál joddasiiid mielde Hydro fabrikkaide Porsgrunnii ja eará báikkiide.

Odne orrot eanáš olbmot lahka rittu. Muhto siseatnamis leat maid ollu gelddolaš turistabáikkit.

Hávdí gosa vikingagonagasat leat hávdádjuvvon oktan skiippain jagiid 4–500 m. Kr. Larvik, Vestfold.

Vestfold lea smávva fylkkaš oarjjabealde Oslovuoona. Ovddal lei Oslovuoona namma Folden, ja go dát lea oarjjabealde vuona, de šattai namma Vestfold. Dolin ássse vikingagonagasat dán guovllus. Ynglesohka, mas Harald Hårfagre bođii, ássse dáppe. Eai gosge Norggas gávd-no ná ollu gonagaslaš hávdečorut go dáppe.

Vestfoldas leat badjel viđátåassi eanadoalloeatnamat. Badjel bealli fas lea vuovdi.

Vestfolda čadá manná guhkes more-na mii lea jieknaáiggge bázhus. Dan gohčodit namain Raet. Ollu sajitid manná riikkageaidnu dán mielde. Muhtu-mat gohčodit dán geainnu Raet-geaid-nun. Raet sáhttit oaidnit maid­dái nuppe bealde vuona Østfoldas.

hávdečorut hávdealázat
morena eana mii lei gočkon assás jhkiin mii suttadettiin fievridii ollu geđggiid, sáddo ja láirá dohko.

Ássan ja ealáhusat

Vestfoldas gávdnojit ollu duktásajit. Ollu hávdečorut vikingaáigge rájes gávdnojit miehtá fylkka, ja muhtimiid leat rahpan. Oseberg fanas ja Gokstad fanas vikingaáiggis gávdnojedje dal-le dákkár čoruin. Dát fatnasat leat dál Vikingafanasmuseas Bygdøyas Oslos. Vaikke Vestfold lea Norgga nubbin un-nimus fylka, de liikká orrot ollu olbmot dáppe. Gávpogat leat mannála­gáid mearragátti.

Vestfoldas lea buorre eanadoalloeana. Danne sáhttá dáppe gilvit ja šaddadit ollu ruotnasiid ja gilvvará­siid. Vuovde-doallu lea maid dehálaš ealáhus Vestfoldas. Mearrajohttalus lea leamaš álo dehálaš eallingeaidnu. Maiddái fáles-bidvu lei dehálaš ovdal.

Fylka lea ožžon nama boares Biskups-rud dálus Modum gielddas/suohkanis. Dása huksiibispa dálu. Otnie lea fylk-ka sturrodat siseatnama duoddariin gitta Oslovutnii. Buskerudas leat guhkes sávvi jogat, duoddarat, leagit ja viiddis vuovddit. Lullin fylkkas leat buorit eanadoalloeatnamat. Fylkka stuorra jávrriin lea buorre reabbábivdu.

Ássan ja ealáhusat

Eanaš Buskeruda ássit orrot legiin ja fylkka lullinuortta guovllus. Turista- áigodagas manná ruvketoga dološ silbaruvkkiide.

Drammen lea stuorámus gávpot. Odne lea Drammen eanemus dovddus oddábilla hámmánin. Deike bohtet stuorra fatnasat biillaiguin Duiskkas, Englánddas, USA:s, Japánas ja Koreas. Hámmánis leat buotlágán biillat mat fievrriduvvojit biilagávppiidde miehtá Norgga.

Buskeruda legiin leat čierastanluohkát, nugo dovddus báikkit Geilo ja Hemse-dal. Ollu jogaid leat buđdon vai sáhttet buvttadit elfámu. Vuvddiin geasehuvvojit vuodđoávdnassat sáháide. Norgga stuorámus muorraávnnasfabrikkka lei Hurumis, muhto heaittihuvvui jagi 2013.

Dološ silbaruvkkiin buvttadedje silbba, lájoo ja veaiikki 1700-logus.

Opplánda lea otta Norgga stuorámus fylkkain. Dáppe leat viiddis duoddarat gos gávdnnojit eanemus ja alimus várit Norggas. Ii ovttage eará fylkkas leat nu ollu rájit eará fylkkaide go Opplánddas, namalassii čieža.

Stuorra várrgeovuollut ja leagit

Fylkka davimusas leat stuorra várreguovllut nugo Jotunheimen, Dovrefjell

ja Rondane. Opplándda várreguovllut leat bivnnuha(t), ja Besseggen Jotunheimenis lea bivnnuheamos. Dát lea baskes várreciččelgi gaskan guovtti jávri. Jus máhttkostat Opplánddas, de jodat jáhkkimis dán stuorra ja viiddis leagi mielde, namalassii Gudbrandsdalen.

Besseggen.

Ássamat ja ealáhusat

Olbmot Opplánddas orrot legiin ja duolba eatnamiiin lullin fylkkas. Sii geat várreguovlluin ásset, bargat eatnašat turismmain. Opplánddas bargat eatnašat eanadoaluin ja vuovdebargguin. Ollugat bargat šibihii guin nugo bahččegusaiguin, sávzzaiguin ja gáidcaiguin.

Fylkka jogat addet ollu elfámu. Vulos guvllu i legiin leat elfápmorus ttegat.

Muskus orru Opplándda duoddariin.

Miessemearkun Svahken sijtes, Hedmárkkus.

Hedmárku lea maid dái siseanafylka. Dáppe leat liegga geasit ja galbma dálv-vit. Østerdalen manna čada fylkka davvin Tynsetas gitta Kongsvingerii lullin. Dán leagi mielde golgá Glomma, mii lea Norgga guhkimus johka. Hedmárku lea Lulli-Norgga stuorámus fylka. Das lea guhkes ráđji Ruŧii ja muđuiid golmma eará fylkki.

Davvin fylkkas lea stuorra ávži mas leat ceakko seainnit. Dát orru dego livččii čuolastuvvon, ja danne lea ožžon nama Jutulhogget. Jáhkkimis šattai dát jieknaáiggis go ollu čáhci borai ávži.

Ássamat ja ealáhusat

Hedmárkkus ássat eanemusat olbmot duolbaeatnamiin birra Mjøsa, Hamaris ja dan birrasiin. Muđuid ássat olbmot Glomma gávttiin ja smávit báikkiin. Try-sil lea dovddus dálvevalástallanbáiki.

Hedmárku lea Norgga stuorámus eanadoallo- ja vuovdedoallofylka. Eatnamat birra Mjøsa leat buorit eanadoalloguovllut. Vuovdebargu lea dehálaamos ealáhus.

Hedmárku lea sámi lulimus guovlu, ja Hedmárku ja Opplándda ráđjeguovlluin lea ealli ja doaimbi sámi boazo-doallu.

Elgás lea sámi skuvla mii leamáš mielde váikkuheamen dasa ahte ollu nuorat ja mánát leat lullisámegiela oahppan hállat, lohkat ja čállit.

Norgga váldogirdišliju lea Akershusas.

Akershus fylka lea lahka oaivegávpoga. Oslo muhtin láhkai juohká Akershusa guovtti oassái. Dat guokte stuorámus gieldda/suohkana, Asker ja Bærum, lea-ba olggobealde ja oarjjabealde Oslo. Romerike lea nuorttabealde ja davá-bealde. Guovlu lulábealde Oslo gohčoduvvo namain Follo.

Eanatdat

Akershusas leat stuorra, šattoláš eana-dolloeanadagat ja vuovdeeanadagat.

Ealáhusat ja johtolagat

Olbmot bargget eanadoaluin ja vuovde-bargguin, muhto ollugat bargget maid dái buvddain ja kantuvrrain. Ollugat bargget Oslos. Máŋga gielddas/suohkanis leat maid dái fitnodagat mat buvttadit gálv-vuid. Nittedalas lea dovddus jiekna-lákcafabrihkka Diplom-is ja Ringnes bryggeri mii buvttada bruussa ja vuola/vuollaga.

Fylkka čadá mannet stuorra geainnut ja ruovdemádit Oslol. Stuorra váldo-geainnut E6 ja E18 rasttildit Oslo, muhto mannet vuos álg-gus Akershus čada. Juohke beaivve fievrrida NSB logiid duháhiid mielde olmuid badjel fylkka-rájiid gaskal Oslo ja Akershusa.

Akershus

Østfold

Østfold lea okta Norgga unnimus fylkkain. Dás lea čielgi Ruota vuostá ja ámadadju Oslovutnii, lohket si geat dáppe orrot.

Čielga jieknáaigge eanadat

Østfold lea oalle duolbbaš. Alimus alas lea dušše badjeláš 300 mehtter bajábealde ábi. Jieknáaigge manná lei eanas oassi fylkkas čázi vuolde. Dan sivvas lea measta buot eana boares mearabodni.

Das lea ollu láirá, mii lea buorre eanadoalloeana. Guosat liikojit dákkár eatnamii. Østfold rittus lea Hvaler. Go dáid sulložiid geahčča Oslovuonas, de sulas tahttet dát fállái mat vudjet lulás. Sullot ožžo hámi jieknáaiggis. Jiekná skuvrii lássáid guhkedáleš hápmin.

Ealáhusat ja ássamat

Moss, Halden, Sarpsborg ja Fredrikstad gávpogat leat rittus. Dát vuoddtuduvvo-jedje dan sivas go ledje joganjálmmiin. Hirssaid fievrridieje jogaid mielde, ja dás sahájedje čáhcefámuin muoraid ávnnasin, maid máilbmái vuvde. Sarpsborgga goržži lahka leat máŋga industriijafitnodaga. Stuorámus ja eanemus dovddus lea Borregaard. Sii buvttadit iešgudet lágan sellulosa buktagiid.

Østfoldas leat ollu stuorra eanaoamasteaddjit ja gárdimat, ja gohčoduvvo ge gárdinfylkan. Østfoldas lea rádji Ruttii. Hvalerii bohtet juhke geasi ollu turisttat.

Hvaler

Oslo ráđđeviesu.

Oslo lea Norgga stuorámus gávpot ja seammás lea sihke fylka, gielda ja oaivegávpot. Dieđuid vuolde oainnát ahte gávpogis eai leat guhkes jogat dahje stuorra jávrrit, ja eai ge alla várit. Gávpot lea Norgga unnimus fylka viidodaga dáfus. Norgga nubbín unnimus fylka, Vestfold, lea vida geardde stuorát.

Oslo lea oaivegávpot dan sivas go dáppe lea ráđđehus ja Norgga Stuorradiggi, ja maidđái go dáppe orru gonagas.

Stuorradiggi ja ráđđehus stivrejit Norg-ga dáppe.

Lokaliseren ja ealáhusat

Lea álki ádđet ahte dákko šattai gávpot. Gávpealbmat sáhtte deaivvadit ollu-giiguin geat áigo gávppášit. Seammás lea das álki oahkit eará báikkide Lulli-Norggas dahje Eurohpá riikkaide. Ollugat ásaiduvve deike gávppášеami dihhte dan sivas go gávppášeaddjit álkit olahjedje deike iežaset gálvvuiguin.

Eanáš gávpotássit ássot vuona lahkosiin. Davábealde gávpotguovddáža lea dovddus máhteguovlu Nordmarka, gos leat dušše moadde ássi. Gávpotoasit ožžo nama dan mielde makkár industriija doppe lei. Sagene oaččui namas das go doppe ledje ollu sahárusttegat. Odne leat Oslos eanemusat kantuvrrat ja gávppit. Earret eará leat ollu stuorra industriijafitnodagain kantuvrrat Oslos. Norgga stuorámus universitehta ja allaskuvla lea dáppe.

Mánnggakultuvrralaš gávpot

Mii dadjat Oslo lea Norgga stuorámus mánnggakultuvrralaš gávpot. Ollu olgoriikkalaččat leat deike fárren, ja sii orrot dávjá sierra guovlluin gávpogis. Go daid osiid váccášat, de measta oaččut dakkár dovddu don leat eará sajis máilmmis go Oslos. Guovttis logi olbmos Oslos bohtet eará riikkas go Norggas. Oslos orrot maid dái ollu sápmelaččat ja dan sivas mánggi dadjo ahte Oslo lea sámi stuorámus báiki. Dáppe lea sámemánáidgárdi, ja lea maiddái sámegieloahpahus skuvllas.

Govvalista

Anti, Ásá-Márgget: s. 108, 115 v

Baard Bratås/Grimstad Adressetidene: s. 44 bg

Bertelsen, Ørjan: s. 10, 119

blogg.no: s. 59 b

ČálliidLágádus: s. 60 v, 75, 98

cdon.com: s. 59 v

Colorbox: s. 44 v

Deanu kulturskuvla: s. 27 v

Facebook: s. 58 o

Fjellheim, Elin: s. 147

Garmin: s. 99 gs

google.no/maps: s. 104

Guttorm Einarssen, Aina Helene: s. 17

Guttorm Einarssen, Heidi: s. 45 b, 76 b, 77v

Helgeland, Charlotte (sárgun): s. 13, 35, 86, 87, 97

Hjortfors, Lise Mari NPK s. 23

Hætta Isaksen, Britt Elin: s. 62

Hætta Isaksen, Ella Marie: s. 36

Innovation Norway: s. 109 v Pål Bugge, s. 117 v Siv Nærø, s. 120, 127 v, 142 Pål Bugge

Johnskareng, Amund: s. 50

Kart og Grafikk/Kielland: s. 105, 111, 117, 119, 121, 123, 125, 127, 129, 131, 133, 135, 137, 139, 141, 143, 145, 147, 149, 151, 153

Kåven Kaaby, Karina (illustrášuvdna): s. 79 g

Mortensson, Maths: s. 146

Myhre, Kai: s. 22

Mäkiáho, Jari-Pekka: s. 74 g

Nejse, Atle: s. 74 o

ngu.no s. 73

Nordsletta, Svein: s. 90, 92, 93 o, 108, 122

Norgeskart.no: s. 8 59

NRK Sámeradio: s. 46 Mette Ballovara, s. 84

Norske nationaldrakter: s. 20

Olsen, Jan Helmer: s. 82–83, 85 o, 114 www.LuftFotoFinnmark.com

Olsrud, Leif (sárgun): s. 11

Panoramio: s. 115, s. 25 Harry Wahlvåg

Puschman, Oskar: s. 148 v

Samfoto: s. 19 Roger Hardy, s. 26 Espen Bratlie, s. 40 Kjerstin

Mertens, s. 140 Øystein Søbye

Sammallahti, Pekka: s. 70-71

Sarre, Hilly: s. 27b

Scanpix: s. 12 Heidi Voss-Nilsen, s. 25 Tom Schandy, s. 32 Arash A Nejad, s. 38 Lars Magne Hovhen, s.39 Erlend Aas, s. 42/43 Bjørn Erik Rygg, s. 44 o Hugo Bergsaker, s 143, s. 153 Trond Søreås

Schandy, Tom: s. 132

Shutterstock: s. 6, 14, 16, 18, 37, 43, 45 v, 51, 56, 57, 58 g, 72, 78 gs, 79 b ja v, 80, 89, 99 v

Skuvlla kártagirji, Suoma Sámediggi: s. 102-103

Solbakk, Mihkku: s. 8, 24 b, 47, 49, 52

Sparebank 1: s. 60 b

Statens Kartverk: s. 88, 95

Statoil/Harald Pettersen: s. 117

Studio Borga: 24 v, 28, 29, 42, 78 b ja v, 91, 93 b,g, 94; Minna Saastamoinen, s. 66–67; Esa Karpoff

Topfoto: s. 141

Utsi, Carl-Johan: s. 21

VG: s. 38 v Hugo Bergsaker, s. 148 b Jan Øyvind

Wikimedia: s. 76 v, 77 b, 99 b, 118, 122, 124, 134, 135, 137 Frode Inge Helland, 139, 149

Wikipedia: s. 79 gs Karl Ragnar Gjertsen, s. 100–101

Visitnorway.com: s. 68 Terje Borud, 109 v Terje Rakke/Nordic Life, 110 Nancy Bundt (Oslo), Terje Borud (Møre ia Romsdal), 125, 126 Per Eide, 128 Frithjof Fure, 130 Sónia Arrepiá Photography, 133 Casper Tybjerg, 136 Kurt Hamann, 138 CH, 144 Chris Arnesen, 145 Asgeir Helgestad/Artic Light AS, 150–151 Terje Rakke/Nordic Life, 152 Nancy Bundt

Teavsttat

Broch Johansen, Siri s. 35

Guldal Garjá – Hear the Raven. Ken Jackson DAT. 1992. Dikta girjjs s. 7

Guttorm Einarssen, Heidi s. 27, 44, s. 62–63 (red)

Nordsletta, Svein: s. 96–97

Redd Barna/Gájo Mánáid. s. 61 .Jorgalan sámegillii: Heidi Guttorm Einarssen

Valkeapää, Nils-Aslak. Beaivi Áhčážan. Dat 1988. s. 67

ČálliidLágádus ii leat lihkostuvvan buot govva-oamasteddjiin oažžut oktavuoda. Jos dál girjjiis fuomášat gova maid don oamastat, de áinnas válldde minguin oktavuoda. Mii máksit dábáláš govvahonorará gova ovddas.