Search

Bergen

Hordalánda lea Norgga oarjjeleamos fylka ja lea guovdu Oarje-Norgga. Hordalándda sáhttá juohkit viđa oassái. Lulimusas lea Hardanger, mii lea birra Hardangervuona. Hardangerduottarlea Norgga alimus duottar. Davábealde Hardangera lea Voss. Dát lea sisena gos lea eambo vuovdi go eará sajin fylkkas. Eará oasit leat riddoguovllut Sunnhordalánda, Midthordalánda ja Nordhordalánda. Hordalándda namma sáhttá boahttit dološ olmmoščearddas "hordar", mii mearkkaša soaldát dahje

sángár. Hordalándda mearkkaša dalle riika gos soaldáhát dahje sángárat orro.

Eanadat

Hordalánddas leat mángaduhát sullo, čiekŋalis vuonat, leat ja ceakkko várit. Ii gokkoge leat guhkki go 50 km merri dahje vutnii. Hardangera siskkobealde lea Norgga lulimus jiekki, Folgefonna. Oarje-Norga ja Hordalánda lea dovddus ollu arvvi ja goržejogaid geažil. Jahkásaččat arvá ja muohttá Hordalánddas viehka ollu, gitta 4000 millimehtera, mii lea 4 m.

Ealáhusat ja ássan

Sullii bealli buot olmuin Hordalánd-das ásset Bergenis, mii lea Oarje-Norgga "oaivegávpot". Bergen lea boares gávpe-gávpot. Bergen Brygges orrot ain vie-sut dološ rikkes gávpeáiggis. Dáid viesuid huksedje hanseáhttat, geat ledje duiskalaš gávpealmát.

Mán ga báikki fylkkas leat dovddus industriija guovllut. Stordas ráhkadit skiippaid. Mongstadas fas lea oljoraffinerii ja, mii lea Norgga stuorámus. Dás ráhkadit oljjus bensiinna. Husnesas fas geavahit elfámu ráhkadit alumiinna. Hordalánda lea bivnnuhis turistaguovlu. Alla várit ja alla gorgžit, nugo Vøring-ja Skykkjedalagorgžit geasuhit ollugiid. Šaddomuoraid lieddun Hardangeris lea dovddus miehtá Norgga.

Jæren luondu, geatđgeáiddit ja gilvveana.

Rogalándda sáhttit juohkit njealji oassái. Lulimusas lea Dalane. Nugo namma dárogillii muitala, de leat eanadagas ollu smávva leagázat.

Davábealde dán lea fas Jæren. Duolba guovlu mii jáhkkkimis lea Norgga riggá-seamos eanadoalluovlu. Jæren lea juhkkon eanabihtáide geadgéiđiidiguin. Geadgéiđit muitalit ahte olbmot áiggiid čáda leat bargan eatnamii. Olles Jæren lea morenaeana.

Jieknájágggi manná. Ovdal lei lossa bargu dáid geđggiid čorget, muhto otne geavahuvvojit mašiinnat. Giđđa boahtá árrat Jærenii, ja dat lea buorre eanadoallui. Go jæren-boanda gilvá buđehiid, de lea dábálaččat ain buorre čuogansiivu ollu sajiin Norggas.

Ryfylka lea dat goalmmát oassi Roga-lánddas, mii lea Bokna-vuona birrasis. Njealját oassi Haugalandet lea Haugesundda birrasis.

Ássamat ja ealáhusat

Rogalánda gohčoduvvo oljofylkan dan-ne go olggobealde Rogalándda gávdne olju Davvimearabotnis. Rogalánda lea lagamusas oljoguovlluid, ja ollu oljo-doaimmat jodihuvvojit dáppe. Eanás industriija dáŋ guovllus lea čadnon oljo-industriijii ja doalahá ortnegis ja fá-llet deháláš bálvalusaid oljofitnodagaide. Ollu oljobargit ásset Stavangeris ja eará báikkiin fylkkas. Stavanger lea dál šaddan oktii Sandnesain, ja lea fylkka stuorámus gávpot.

"Prekestolen" (sárdnestuollu) orru dego gulasii girkui, muhto nu ii leat. Prekestolen lea dovddus várdosadji Lysefjordenis. Prekestolenis manná bákteseaidni 600 meahtera njulga vulos, ja dása lea erenoamáš buorre várrdus vuotni ja dakko váride.

Vest-Agder lea Norgga lulimus fylka. Eanadat dáppe lea smávva leagážat mat leat smávit alážiid gaskkas. Rittus leat smávva luovttážat ja sullot. Dápp e leat smávit báikkážat gos leat vilges málejuvvon stobožat.

Vest-Agder lea riddofylka. Rittus mannet baskkes leagit davás guvlui. Eanaš jogain geavahuvvo čáhci elfápmobuvt-tadeapmái. Lulágeahčen lea Norgga lulimus njárgageahči, Lindesnes.

Ássamat ja ealáhusat

Vest-Agdera gávpogat leat boares gáv-pe- ja mearrajohtolatgávpogat. Hirssat ja fiellut fievrriduvvojedje skiippaid mielde olgoriiki ja bukte gortni ruovttoluotta. Gávpogat leat mearra-gáttiin ja dain leat suoddjáš hámmanat. Odne leat dát gávpogat maid deháláš industriijagávpogat. Norgga lulimus guovlu lea dovddus buorre skálžoelliid-ja hummerbivddu geažil. Makrealla lea

Kristiansand

Kristiansand

dovddus dáppe, muhto dán áigge gávd-no makrealla dávvin maid. Siseatnamis lea ollu eanadoallu ja elfápmobuvtta-deapmi.

Kristiansand lea lulimus-Norgga stuorámus gávpot. Gávpoga olggobealde lea elliidgárdi gos leat ollu ja mánggalágan eallit, maiddaí ábegáhttut. Dopp(e) lea maid kopiija Kardemomme gáv pogis. Geassit lea vejolašvuohta deaivvadiit buot ássiiguin Kardemomme gávpogis. Elliidgárddis lea maid dovddus Kaptein Sabeltann.

Agder namma sáhttá mearkkasit "eana mii merri gállá", ja dát sáhttá heivet Agder fylkkaide. Dát eana čuɡge ge njunis Davvimerii ja lea ge Norgga lulimus oassi. Aust-Agdera fylkkavearjjus leat fiskes holggat rukses vuodus. Dát muitthuha maid fiellut leat mearkkšan fylkii.

kit Aust-Agdera golmma oassái: riddo-guovlu, vuovdeguovlu ja Setesdal. Dán legi mielde golgá Otrajohka, ja máŋga saji ávkástallet čázi elfápmobuvtta-deapmái. Setesdalas lea Evje, mii lea dovddus, hárrves geadgeslájáid dah-je minerálaid hárrái. Dás lahka sáhttit galledit minerálapárkka. Evjes sáhtát oasit iešguđetlágan hárrves minerálaid. Minerálat leat nu hárrvát ahte olbmot suoládit daid.

Mearas várrai

Aust-Agder lea seaggi ja vatná mearas guhkás alla várjide. Lea dábalaš juoh-

Ássan ja ealáhusat

Eatnšat ássset rittus dahje Setesdalas. Riddogávpogat leat boares hirsa/dimbbar- ja gávpegávpogat. Odne lea turista-ealáhus okta deháleamos ealáhusaин fylkkas. Leat liegga geasit mat geasuhit turisttaid smávva sulluid olggobealde rittu. Dáppe leat duháhiid mielde geassebottა. Vel eambbosat galledit dáid smávva sulluid fatnasiiguin geassebotta.

Eanadoalus lea sávzadoallu dehálaš, ja Valle lea stuorámus sávzagiella. Valles lea maidái Norgga boarrásamos hirsavisti/dimbbarviessu. Dát lea Reppstad dálus, ja lea badjel 650 jagi boaris.

Telemárku álgá rittus ja manná siseatna-mii gitta Hardangerduoddarii. Go mii mátkkoštit fylkkas sisa guvlui, de šaddet alážit alibun, leagit baskkibun ja vuovddit seavdnjadin, ja loahpas deai-vat mii duoddara, Hardangerduoddara. Ollugat lohket ahte Telemárku lea unna Norggaš. Maid dát mearkkaša? Sáhttá go mearkkašit ahte mii gávdnat dan

seammá Telemárkkus maid muđuid gávdnat Norggas? Juo, muhtimat oaiv-vildit dan.

Namma Telemárku sánhttá boahit sá-nis "mark", mii mearkkaša vuovdi, ja olbmonamas Tel.

Rjukangořži

Ássan ja ealáhusat

Telemákkkus lea ollu industriija. Ođđa Norgga stuorámus fitnodagain, Norsk Hydro, álgghuvvui čuohte jagi áigi Rjukangořži gátis. Goržžis ávkkásta-lle čáhcefámu ráhkadit goanstagilvagiid, muhto dál lea dádt fabrikkka heaittihuv-von. El-fápmu Rjukangořžis ja eará goržžiin mannet dál joddasiiid mielde Hydro fabrikkaide Porsgrunnii ja eará báikkiide.

Odne orrot eanáš olbmot lahka rittu. Muhto siseatnamis leat maid ollu gelddolaš turistabáikkit.

Hávdí gosa vikingagonagasat leat hávdádjuvvon oktan skiippain jagiid 4–500 m. Kr. Larvik, Vestfold.

Vestfold lea smávva fylkkaš oarjjabealde Oslovuoona. Ovddal lei Oslovuoona namma Folden, ja go dát lea oarjjabealde vuona, de šattai namma Vestfold. Dolin ássse vikingagonagasat dán guovllus. Ynglesohka, mas Harald Hårfagre bođii, ássse dáppe. Eai gosge Norggas gávd-no ná ollu gonagaslaš hávdečorut go dáppe.

Vestfoldas leat badjel viđátåassi eanadoalloeatnamat. Badjel bealli fas lea vuovdi.

Vestfolda čadá manná guhkes more-na mii lea jieknaáiggge bázhus. Dan gohčodit namain Raet. Ollu sajitid manná riikkageaidnu dán mielde. Muhtu-mat gohčodit dán geainnu Raet-geaid-nun. Raet sáhttit oaidnit maid­dái nuppe bealde vuona Østfoldas.

hávdečorut hávdealázat
morena eana mii lei gočkon assás jhkiin mii suttadettiin fievridii ollu geđggiid, sáddo ja láirá dohko.

Ássan ja ealáhusat

Vestfoldas gávdnojit ollu duktásajit. Ollu hávdečorut vikingaáigge rájes gávdnojit miehtá fylkka, ja muhtimiid leat rahpan. Oseberg fanas ja Gokstad fanas vikingaáiggis gávdnojedje dal-le dákkár čoruin. Dát fatnasat leat dál Vikingafanasmuseas Bygdøyas Oslos. Vaikke Vestfold lea Norgga nubbin un-nimus fylka, de liikká orrot ollu olbmot dáppe. Gávpogat leat mannála­gáid mearragátti.

Vestfoldas lea buorre eanadoalloeana. Danne sáhttá dáppe gilvit ja šaddadit ollu ruotnasiid ja gilvvará­siid. Vuovde-doallu lea maid dehálaš ealáhus Vestfoldas. Mearrajohttalus lea leamaš álo dehálaš eallingeaidnu. Maiddái fáles-bidvu lei dehálaš ovdal.

Fylka lea ožžon nama boares Biskups-rud dálus Modum gielddas/suohkanis. Dása huksiibispa dálu. Otnie lea fylk-ka sturrodat siseatnama duoddariin gitta Oslovutnii. Buskerudas leat guhkes sávvi jogat, duoddarat, leagit ja viiddis vuovddit. Lullin fylkkas leat buorit eanadoalloeatnamat. Fylkka stuorra jávrriin lea buorre reabbábivdu.

Ássan ja ealáhusat

Eanaš Buskeruda ássit orrot legiin ja fylkka lullinuortta guovllus. Turista- áigodagas manná ruvketoga dološ silbaruvkkiide.

Drammen lea stuorámus gávpot. Odne lea Drammen eanemus dovddus oddábilla hámmánin. Deike bohtet stuorra fatnasat biillaiguin Duiskkas, Englánddas, USA:s, Japánas ja Koreas. Hámmánis leat buotlágán biillat mat fievrriduvvojit biilagávppiidde miehtá Norgga.

Buskeruda legiin leat čierastanluohkát, nugo dovddus báikkit Geilo ja Hemse-dal. Ollu jogaid leat buđdon vai sáhttet buvttadit elfámu. Vuvddiin geasehuvvojit vuodđoávdnassat sáháide. Norgga stuorámus muorraávnnasfabrikkka lei Hurumis, muhto heaittihuvvui jagi 2013.

Dološ silbaruvkkiin buvttadedje silbba, lájoo ja veaiikki 1700-logus.

Opplánda lea otta Norgga stuorámus fylkkain. Dáppe leat viiddis duoddarat gos gávdnnojit eanemus ja alimus várit Norggas. Ii ovttage eará fylkkas leat nu ollu rájit eará fylkkaide go Opplánddas, namalassii čieža.

Stuorra várrgeovuollut ja leagit

Fylkka davimusas leat stuorra várreguovllut nugo Jotunheimen, Dovrefjell

ja Rondane. Opplándda várreguovllut leat bivnnuha(t), ja Besseggen Jotunheimenis lea bivnnuheamos. Dát lea baskes várreciččelgi gaskan guovtti jávri. Jus máhttkostat Opplánddas, de jodat jáhkkimis dán stuorra ja viiddis leagi mielde, namalassii Gudbrandsdalen.

Besseggen.

Ássamat ja ealáhusat

Olbmot Opplánddas orrot legiin ja duolba eatnamiiin lullin fylkkas. Sii geat várreguovlluin ásset, bargat eatnašat turismmain. Opplánddas bargat eatnašat eanadoaluin ja vuovdebargguin. Ollugat bargat šibihii guin nugo bahččegusaiguin, sávzzaiguin ja gáidcaiguin.

Fylkka jogat addet ollu elfámu. Vulos guvllu i legiin leat elfápmorus ttegat.

Muskus orru Opplándda duoddariin.

Miessemearkun Svahken sijtes, Hedmárkkus.

Hedmárku lea maid dái siseanafylka. Dáppe leat liegga geasit ja galbma dálv-vit. Østerdalen manna čada fylkka davvin Tynsetas gitta Kongsvingerii lullin. Dán leagi mielde golgá Glomma, mii lea Norgga guhkimus johka. Hedmárku lea Lulli-Norgga stuorámus fylka. Das lea guhkes ráđji Ruŧii ja muđuiid golmma eará fylkki.

Davvin fylkkas lea stuorra ávži mas leat ceakko seainnit. Dát orru dego livččii čuolastuvvon, ja danne lea ožžon nama Jutulhogget. Jáhkkimis šattai dát jieknaáiggis go ollu čáhci borai ávži.

Ássamat ja ealáhusat

Hedmárkkus ássat eanemusat olbmot duolbaeatnamiin birra Mjøsa, Hamaris ja dan birrasiin. Muđuid ássat olbmot Glomma gávttiin ja smávit báikkiin. Try-sil lea dovddus dálvevalástallanbáiki.

Hedmárku lea Norgga stuorámus eanadoallo- ja vuovdedoallofylka. Eatnamat birra Mjøsa leat buorit eanadoalloguovllut. Vuovdebargu lea dehálaamos ealáhus.

Hedmárku lea sámi lulimus guovlu, ja Hedmárku ja Opplándda ráđjeguovlluin lea ealli ja doaimbi sámi boazo-doallu.

Elgás lea sámi skuvla mii leamáš mielde váikkuheamen dasa ahte ollu nuorat ja mánát leat lullisámegiela oahppan hállat, lohkat ja čállit.

Norgga váldogirdišliju lea Akershusas.

Akershus fylka lea lahka oaivegávpoga. Oslo muhtin láhkai juohká Akershusa guovtti oassái. Dat guokte stuorámus gieldda/suohkana, Asker ja Bærum, lea-ba olggobealde ja oarjjabealde Oslo. Romerike lea nuorttabealde ja davá-bealde. Guovlu lulábealde Oslo gohčoduvvo namain Follo.

Eanatdat

Akershusas leat stuorra, šattoláš eana-dolloeanadagat ja vuovdeeanadagat.

Ealáhusat ja johtolagat

Olbmot bargget eanadoaluin ja vuovde-bargguin, muhto ollugat bargget maid dái buvddain ja kantuvrrain. Ollugat bargget Oslos. Máŋga gielddas/suohkanis leat maid dái fitnodagat mat buvttadit gálv-vuid. Nittedalas lea dovddus jiekna-lákcafabrihkka Diplom-is ja Ringnes bryggeri mii buvttada bruussa ja vuola/vuollaga.

Fylkka čadá mannet stuorra geainnut ja ruovdemádit Oslol. Stuorra váldo-geainnut E6 ja E18 rasttildit Oslo, muhto mannet vuos álg-gus Akershus čada. Juohke beaivve fievrrida NSB logiid duháhiid mielde olmuid badjel fylkka-rájiid gaskal Oslo ja Akershusa.

Akershus